Theekransje

Street art: kunst of vandalisme?

Street art is een verzamelnaam voor alle vormen van kunst die je op straat terug kunt vinden. Denk aan graffiti, maar ook stickers, poster art en de tijdelijke hype ‘urban knitting’. Veel mensen denken bij het zien van graffiti gelijk aan vandalisme, maar ik niet. Als huiseigenaar ben je misschien niet blij als er op je huis geverfd is (behalve als dit door Banksy gedaan is, maar daarover later meer). Street art kan veel meer zijn dan een recalcitrante bui van iemand die toevallig een bus verf had liggen. Zoals de naam al zegt: het is kunst.

Ik vind street art leuk, omdat het iets heel conceptueels (namelijk kunst) toegankelijk maakt voor iedereen. Je ziet vast wel eens werken waar je om moet lachen of die je even aan het denken zetten. Je hoeft niet meer naar een museum voor een portie kunst: stap de deur uit en ga lopen, je komt vanzelf iets tegen. Dat vind ik het mooie aan street art: vaak heeft de maker heel bewust een bepaald werk op een bepaalde plek gezet, omdat het daar past. Niet op een ander gebouw, niet in een museum, maar precies daar.

Veel onderliggende motivaties in ‘gewone’ kunst zie je ook terug in street art, zoals politieke overtuigingen. Mijn favoriete street artist is Banksy, en dat is gelijk ook één van de meest bekende street artist van de afgelopen jaren. Banksy is vooral actief in Londen en heeft één heel bijzonder kenmerk: zijn identiteit is niet publiekelijk bekend. Hij houdt tentoonstellingen, veilingen, acties en uiteraard werkt hij gewoon op straat, maar niemand heeft hem ooit met zekerheid kunnen ‘ontmaskeren’. Banksy is tegenwoordig vooral in het nieuws om twee dingen: zijn nieuwe werken met politieke lading en omdat zijn werken op de veiling voor tonnen verkocht worden. Ik hoor je denken: ‘huh, maar hij is toch street artist? Verft hij dan niet op muren enzo?’ Jazeker. Complete muren worden uit een gebouw gesloopt en verkocht, omdat hij daar op heeft geverfd. Vandaar mijn eerdere opmerking: als Banksy iets op jouw huis heeft geverfd, kun je daar behoorlijk rijk van worden. Gelukkig zijn er ook veel mensen die zorgen dat de werken beschermd worden door plexiglas en gewoon zichtbaar blijven voor het publiek zoals dit bedoeld is.

Banksy gebruikt zijn kunst vaak om zijn onvrede uit te spreken over bepaalde onderwerpen.Voorbeelden zijn het gebrek aan privacy, het recht van de overheid om alles te monitoren en zijn werken rondom het Israëlische-Palastijnse conflict. Een meer recent onderwerp is de vluchtelingencrisis. Zo heeft Banksy onder andere een werk gemaakt in ‘The Jungle’ in Calais, waar hij Steve Jobs heeft geverfd met een knapzak met bezittingen.

Foto via www.banksy.co.uk

Steve Jobs was namelijk ook immigrant, een feit dat veel mensen niet kennen. Street art is een goed middel voor activisme: het is vrij anoniem, het is publiekelijk zichtbaar en één beeld kan meer zeggen dan duizend woorden.

Naast politieke ladingen zijn er ook veel invloeden van de pop cultuur terug te vinden in street art. Mijn favoriete pop culture street artists zijn Obey en Invader. Beide zijn overigens geen graffiti artiesten. Obey werkt voornamelijk met posters, maar niet zoals je deze achter een winkelruit ziet hangen: think bigger. Obey is de artiestennaam van Shepard Fairey en is op de straat vooral bekend door zijn Andre the Giant posters en stickers. Een versimpelde, zwart/wit/rode afbeelding van deze oud-worstelaar gecombineerd met het woord OBEY zul je wellicht wel eens ergens voorbij hebben zien komen.

Mocht je nou denken: ‘hey, daar heb ik een sticker van gezien in Lutjebroek, dus hij is hier geweest?!’ Helaas, waarschijnlijk niet. De OBEY stickers zijn gewoon te koop en ook makkelijk na te maken. Fans plakken ze daarom overal op. Daarnaast heeft Obey een kledinglijn, dus ook op petjes en shirts kun je zijn kunst tegenkomen. Bij het grote publiek heeft Obey voornamelijk bekendheid gekregen door HOPE poster van Barack Obama toen hij kandidaat was in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dit beeld heeft wereldwijde bekendheid gekregen en bijgedragen aan Obama’s campagne.



Invader is van het rijtje bovenstaande namen de enige street artist wiens werk je nu nog steeds kunt vinden in Nederland. In Rotterdam, om precies te zijn. Invader maakt tegeltjes mozaiek van de figuurtjes uit het oude arcade spel Space Invaders. Deze tegeltjes plakt hij op gebouwen in een stad, waarmee hij die stad als het ware ‘invade’. Ieder tegeltje is een aantal punten waard in zijn systeem: hoe moeilijker de locatie waarop hij geplakt is, hoe meer punten. Na een invasion kan Invader de stand opmaken van het behaalde aantal punten. Rotterdam is bijvoorbeeld 340 punten waard.

Foto gemaakt door JT op flickr.

Je kunt deze Space Invaders zelf gaan zoeken in Rotterdam. Helaas zijn er al veel verwijderd, maar op de Witte de Withstraat zijn er bijvoorbeeld nog een aantal te vinden en ook op een gebouw vlak bij de bekende kubuswoningen kijkt een Invader uit over Blaak.

Geen twijfel, ik ben zelf groot fan van street art. Het verandert continu en wordt gebruikt voor veel verschillende doeleinden. In steden als Amsterdam, maar ook in bijvoorbeeld Londen en Malaga worden street artists gevraagd om gebouwen ‘op te leuken’. Persoonlijk kijk ik liever naar zowel mooie als lelijke kunst dan naar grijze muren. Zeker in combinatie met activisme of juist met een grappig aspect van pop cultuur raagt street art echt bij aan een beter straatbeeld.

Mocht je door bovenstaande meer willen weten over de genoemde kunstenaars, hun werk en gang van zaken? Banksy heeft een documentaire gemaakt getiteld Exit Through The Gift Shop, waarin de drie genoemde kunstenaars en enkele anderen gevolgd worden tijdens hun werk. Aanrader!

Author image
Britt – 26 jaar – Ik word blij van thee, muziek, Netlfix, reizen, slapen en sarcasme. Maar vooral van thee. Thee is belangrijk. Ik heb meningen over dingen.