Theekransje

Protest songs: make politics great again!

De wereld is onrustig de laatste tijd. Er is veel onrecht, veel onvrede en veel bezorgdheid. Zaken die al jaren spelen, zoals de klimaatveranderingen en oorlogen, worden ook al jaren geprotesteerd. We hebben recent veel voorbeelden gezien van protesten: tegen de Dakota Access Pipeline in de Verenigde Staten, tegen ongelijkheid (bijvoorbeeld de Women's Marches) in landen over de gehele wereld. Maar er wordt ook op andere manieren geprotesteerd, namelijk met de kunst.

Er is een lange historie van muziek als protestmiddel. Over de hele wereld zijn, in verschillende tijden en situaties, nummers geschreven en gebruikt als protestlied. Van de strijd tegen apartheid in Afrika, de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten, de oorlog in Vietnam: allemaal hebben ze hun eigen protestliederen. Ook recentere ontwikkelingen hebben hun eigen nummers, denk bijvoorbeeld aan Pink's 'Dear Mister President' welke ze schreef toen George W. Bush aan de macht kwam. Er zijn eindeloze lijsten met protestliederen te benoemen, maar ik wil graag een paar van mijn favorieten toelichten.

Nina Simone - Mississippi Goddam (1964)
Nina Simone is sowieso één van mijn favoriete zangeressen of all time, maar dit nummer is speciaal. Het is een krachtig nummer over de segregatie in de Verenigde Staten, waarin Nina niet bang is om dingen te zeggen zoals ze zijn. De aanleiding voor het schrijven van het nummer was het toenemende geweld tegen people of color, met toen recent de moord op Medgar Evers in Mississippi. Het nummer was het einde van haar commerciële succes: het politieke thema en gebruik van het woord 'goddam' in de titel zorgden er voor dat Nina geweerd werd uit de hitlijsten. Binnen de burgerrechtenbeweging werd het nummer wel veelvuldig gebruikt, zo heeft ze het ten gehore gebracht voor 10.000 mensen aan het einde van de Selma to Montgomery mars. Wil je meer weten over Nina Simone en dit nummer, check dan de documentaire 'What Happened, Miss Simone?' op Netflix.

Woodie Guthrie - This Land Is Your Land (1940)
Recent is dit nummer veel gebruikt in protesten in de United States in verband met de immigratieban van president Trump. Het lied gaat over immigranten, over het delen van het land en over samen leven. De zwaarste politieke teksten zijn nooit uitgebracht: dit was toendertijd te gevaarlijk om zo op te schrijven. De aangepaste, wel uitgebrachte versie was duidelijk genoeg over de strekking, namelijk dat het land van iedereen was.

Bob Dylan - Masters of War (1963)
Oorlogen en de algehele wapenindustrie zijn vaak onderwerp van protest en protestliederen. Zo vaak zelfs, dat Wikipedia een pagina heeft met een lijst van (alle) anti-oorlogsliederen die ooit zijn uitgebracht. Bob Dylan's Masters of War is één van de bekendste en meest uitgesproken liedjes, waarin hij heel duidelijk maakt dat hij de 'bazen van de oorlog' nogal slechte dingen toewenst. Critici noemden dit nummer ook wel "the bluntest condemnation in Dylan's songbook" en dat zegt nogal wat, want Bob Dylan heeft behoorlijk wat protestnummers geschreven (het bekende The Times They Are A' Changing is bijvoorbeeld ook van hem). Het nummer is duister en rauw, met een duidelijke boodschap. Ed Sheeran heeft trouwens ook een goede cover gemaakt van Masters of War, als onderdeel van de ONE campagne Agit8, waarbij protest songs worden gecovered door 'artiesten van nu'.

Green Day - American Idiot (2004)
Punk staat bekend als een politiek gemotiveerd genre in de muziek. Hoewel Green Day een stuk commerciëler en meer pop georiënteerd is dan bijvoorbeeld de Sex Pistols en The Clash, hebben zij ook genoeg te protesteren. De band is duidelijk tegen de oorlog, corruptie, ongelijke behandeling en de gevestigde orde. American Idiot spreekt over hysterie, de nieuwe media die het land onder controle hebben en over propaganda. Dit nummer is slechts één voorbeeld van de vele politiek uitgesproken nummers van Green Day, die tijdens hun laatste optreden in Nederland ook uitgebreid de tijd namen om hun afkeer van Trump duidelijk te maken door middel van speeches tussen de nummers door.

John Denver - Bread and Roses (1988)
Misschien wel het tofste nummer, omdat deze slogan een grote rol heeft gespeeld in de vrouwenstaking in Massachusetts in 1912. Het nummer is geïnspireerd door een gedicht van James Oppenheim, en het gedicht is dan weer geïnspireerd door een regel uit een speech van Rose Schneidermann van de Women's Trade Union League: "The worker must have bread, but she must have roses, too." Deze beeldspraak stond symbool voor het feit dat mensen eerlijke lonen nodig hadden om brood te kunnen kopen, maar ook goede werkomstandigheden. Dus het nodige (brood), maar ook het leuke (rozen). Ik vind zelf de versie van Judy Collins trouwens beter, ondanks de nogal dramatische insteek van die versie.

Er wordt wel eens gezegd dat er tegenwoordig geen goede protestnummers meer geschreven worden. 3voor12 is het daar niet mee eens en maakte deze lijst met moderne nummers met een duidelijke politieke boodschap. 3FM verzamelde een aantal nummers die heel specifiek over Trump gaan. Er is ook een tof initiatief genaamd Playing for Change waarbij mensen van over de hele wereld protestsongs coveren. Kortom: er gebeurt nog genoeg op protestsong gebied, en zolang er onrecht is in de wereld zal dit waarschijnlijk ook zo blijven.

Author image
Britt – 26 jaar – Ik word blij van thee, muziek, Netlfix, reizen, slapen en sarcasme. Maar vooral van thee. Thee is belangrijk. Ik heb meningen over dingen.