Theekransje

Een pleidooi voor de kunsten

Op de middelbare school heb ik het profiel Cultuur & Maatschappij gekozen. Daar werd altijd een beetje oneerbiedig en lacherig over gedaan en leerlingen die dit vakkenpakket kiezen worden er vaak van beschuldigd een “pretpakket” te hebben gekozen. Maar waarom eigenlijk? Waarom worden geschiedenis, de talen en de kunsten als makkelijk gezien, terwijl natuur-, schei- en wiskunde zó moeilijk zijn? Iemand die goed is in wiskunde wordt al snel als intelligent gezien, maar iemand die goed is in de kunsten, die kan gewoon een beetje tekenen, alsof daar geen intelligentie voor nodig is.

Misschien komt het omdat geschiedenis en andere maatschappijvakken geen duidelijke antwoorden hebben, in tegenstelling tot exacte vakken waarbij je antwoord alleen maar goed óf fout kan zijn. Maatschappijvakken worden dan ook vaak afgedaan als slap, eindeloos gelul. Maar juist die grijze gebieden, die weerstand tegen eenduidige antwoorden, maakt deze vakken zo interessant. Bovendien is het wat ze moeilijk maakt: het goede antwoord kan niet op één manier geformuleerd worden, maar is zwaar afhankelijk van je eigen ervaringen en standpunt in het leven. Die zoektocht naar antwoorden in een veld dat je nooit makkelijke, kant-en-klare antwoorden zal geven zou juist gezien moeten worden als een teken van intelligentie.

Dit patroon zet zich voort op de universiteit. Daar waren technische universiteiten alle mogelijkheden krijgen om hun opleidingen nóg beter te maken, verwateren de letteren en sociale wetenschappen. Er komen nauwelijks nieuwe mensen bij deze faculteiten omdat er nu eenmaal geen geld is voor promovendi of nieuwe docenten. De oneerbiedigheid die je op de middelbare school al kan voelen, wordt dus in het hoger onderwijs omgezet in (gebrek aan) geld. Het toppunt ervaar ik nu bij mijn eigen opleiding, waar er niet eens genoeg geld is om docenten te betalen om colleges te geven in de drie weken in het jaar dat ik face-to-face onderwijs krijg in plaats van online onderwijs. En dit is dan aan een gerespecteerde universiteit.

Tot op zekere hoogte kan ik het begrijpen: cultuurwetenschappen zijn niet zo makkelijk toe te passen als technische kennis, ten minste niet op een manier die winst garandeert. En daar zit dan ook waarschijnlijk het echte probleem. De kunsten, letteren en sociale wetenschappen garanderen geen winst en ze maken geen makkelijk verkoopbaar product. Maar er zit zoveel kennis in deze velden en als leerlingen niet aangemoedigd worden deze kennis te ontwikkelen, gaat deze uiteindelijk verloren. Wat de kunsten, letteren, en sociale wetenschappen te bieden hebben is kennis over de mensheid, waar we vandaan komen en waar we naartoe kunnen gaan, met een beetje inlevingsvermogen en verbeeldingskracht. Zonder deze kennis zou de wereld alleen nog maar bestaan uit Donald Trump-types.

Dus dit is voor alle leerlingen die komend schooljaar aan het profiel Cultuur & Maatschappij beginnen, voor alle studenten die op elke familie-bijeenkomst 80 keer de vraag, “maar wat kun je er dan mee?” voorgeschoteld krijgen en voor alle afgestudeerde Alfa-sukkeltjes: zonder jullie zou de wereld een regelrechte ramp zijn.

Author image
Student Gender Studies. Hashtag-misbruiker. Ik heb een zwak voor genetisch gemanipuleerde supersoldaten of anderszins onbereikbare figuren. Expert in Chris Evans' baard, social justice, en Sharknado.