Theekransje

Een lesje geschiedenis tijdens Black History Month!

Als geschiedenis nerd, vind ik het fascinerend om te weten wat er in het verleden is gebeurd. En deze maand is Black History Month in de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk, waarin extra aandacht wordt besteed aan bijzondere historische gebeurtenissen waarbij mensen met een donkere huidskleur centraal staan. Dit vind ik een top idee en mag ook bij ons worden ingevoerd, aangezien onze geschiedenis vooral over veldslagen en oude, blanke mannen gaat. Daarom wil ik jou alvast kennis laten maken met drie bijzondere, donkere mensen in de Europese geschiedenis:

Dido Elizabeth Belle
Het is onbekend wanneer Dido Elizabeth Belle precies is geboren, maar het zal zo rond 1761 in West-Indië zijn geweest. Haar moeder was een slaaf en haar vader was een prominente officier bij de Britse marine. Toen Belle geboren was, besloot hij haar mee te nemen naar Engeland, aangezien haar vader verder geen kinderen had. Belle kwam terecht bij haar overgrootoom, Graaf Murray.

In eerste instantie was het idee dat ze een leuk speelmaatje zou zijn voor hun geadopteerde kind, Elizabeth Murray. Maar Belle werd meer en meer gezien als een onderdeel van het gezin. Zo kreeg ze een opvoeding en hielp ze haar oom met het schrijven van brieven. Als Belle ziek was, werd de dokter gehaald en haar kamer was ingericht met mooie spullen. Dat lijkt nu misschien heel normaal, maar dat was toen ongekend voor een donker persoon!

Belle’s oom was rechter bij het Hooggerechtshof en heeft belangrijke besluiten moeten nemen over slavernij in Engeland. Toen een boer een slaaf wilde terugsturen naar West-Indië, verklaarde Graaf Murray dat slavernij niet bestond voor de Britse wet. Dit is een belangrijke beslissing geweest in de strijd tegen slavernij in het Verenigd Koninkrijk. Zonder Belle was deze beslissing waarschijnlijk heel anders geweest.

Toen Graaf Murray overleed, stond in zijn testament dat Belle absoluut geen slaaf was en juist een vrij vrouw. Hierdoor werd haar vrijheid gegarandeerd. Belle erfde veel geld nadat haar oom overleed. Zo werd Belle een erfgename, een belangrijke titel in die tijd. En hiermee was zij de eerste donkere persoon die deze status bereikte! Belle trouwde daarna een Fransman genaamd John Davinier en kreeg drie kinderen. Ze overleed al op 43-jarige leeftijd.

Jacobus Capitein
Ook voor Jacobus Capitein is het onbekend wanneer hij precies is geboren, maar dit zal rond 1717 in Ghana zijn geweest. Als achtjarig jongetje werd hij verkocht aan een Nederlandse zeekapitein, die hem vervolgens als cadeau schonk aan Jacobus van Goch. Deze man was een handelaar voor de West-Indische Compagnie en dus niet onbekend met slaven. Toch behandelde hij Jacobus als een zoon en zorgde ervoor dat hij een opvoeding kreeg.

Jacobus bleek erg talentvol te zijn. Hij was goed in wiskunde, de klassieke talen en verschillende kunstvormen. Toen hij twintig was, maakte hij zijn grote droom bekend: om als zendeling terug te gaan naar Afrika, om daar zieltjes te winnen voor het Christendom. Dat vond zijn adoptievader fantastisch en Jacobus mocht theologie gaan studeren in Leiden.

Daar schreef Jacobus een bijzondere dissertatie. Hij vond namelijk dat er niet zoveel mis was met de slavenhandel en hij vond dat om echte vrijheid te vinden, een slaaf zich moest bekeren tot het Christendom. Het is op zich niet heel gek dat Jacobus dit zo voelde, omdat in die tijd er totaal geen principiële bezwaren tegen slavernij waren. Het zorgde er juist voor dat Nederland een rijk land werd, dus dikke prima dachten ze zo. En wie weet, misschien vond hij het wel vreselijk. Maar hij wilde dolgraag terug naar Afrika en daar had Jacobus veel voor over.

En dat lukte ook, maar zijn grote droom bleek een kleine nachtmerrie. Jacobus keerde terug naar Ghana, waar slavenhandelaren niets met hem te maken wilde hebben. Gelijkwaardig met een zwart persoon om gaan, dat konden ze natuurlijk niet aan. Met de Ghanezen kon hij ook niet overweg, want Jacobus was ondertussen te Nederlands geworden. Hij stelde voor om te trouwen met een lokaal meisje, maar dat zag de kerk niet zo zitten. Die stuurde een Nederlandse vrouw naar Ghana toe, zodat dat plan gedwarsboomd werd.

Jacobus heeft nog wel een school en een weeshuis weten op te richten, maar heel succesvol is hij verder niet geweest. Wel wilde een Ghanese koning dat Jacobus zijn kinderen onderwees. Jacobus had het idee om hen naar Nederland te sturen, maar dat werd ook tegengehouden door de kerk. Uiteindelijk maakte hij veel schulden en is hij in 1947 overleden. Al met al was Jacobus een pionier in Nederland, als de eerste donkere predikant en gepromoveerde Afrikaan in Nederland. Hij heeft zeker een bijzonder leven gehad!

Josephine Baker
Op 3 juni 1906 werd toekomstige heldin Josephine Baker geboren in de Verenigde Staten. Haar leven begon niet makkelijk, want als klein meisje moest ze al werken als dienstmeid bij een blanke familie. Uiteindelijk belandde Josephine op straat rond de leeftijd van twaalf en ze verdiende haar brood door op straat te dansen. Dit viel op en op haar vijftiende sloot ze zich aan bij een theatergroep die door de VS reisde.

Toen ze negentien was, gooide Josephine het roer om. Ze emigreerde naar Parijs en begon daar met erotische dansacts. Haar grote doorbraak kwam dankzij een optreden waarbij ze alleen danste in een rokje gemaakt van bananen! Hiermee zorgde Josephine voor een revolutie in Europa, want de interesse in Afrikaanse kunst werd zodoende bij de Europeanen gewekt. Ze speelde daarnaast ook nog in een aantal films en was zangeres.

Maar Josephine was niet alleen een bijzondere artiest. In 1939 werd ze gerekruteerd als spion voor de Franse overheid. Ze was zo charmant, dat ze rustig met allerlei hoge figuren urenlang kon praten over de oorlog en zo belangrijke informatie kon ontfutselen. Daarnaast kon ze als beroemdheid door Europa reizen, zonder dat het opvallend was. Belangrijke informatie schreef ze met onzichtbare inkt op haar bladmuziek!

In de jaren ‘50 zette Josephine zich in tegen racisme. Toen ze een tour deed door de Verenigde Staten, weigerde ze voor clubs op te treden die zwarte mensen niet toe lieten. Veel clubs gaven toe en gaven hun segregatiebeleid op. De KKK begon haar te bedreigen, maar daar had zij geen boodschap aan. Toen Martin Luther King Jr. werd vermoord, werd Josephine het leiderschap van de Afro-Amerikaanse mensenrechtenbeweging aangeboden. Ze weigerde, omdat ze er wilde zijn voor haar twaalf geadopteerde kinderen.

Josephine Baker had daarnaast ook een bijzonder persoonlijk leven. Ze trouwde meerdere keren, waarbij haar eerste huwelijk al op haar dertiende was. Daarnaast heeft ze ook relaties gehad met vrouwen, waaronder de artiest Frida Kahlo. Omdat haar huwelijken stuk voor stuk allemaal strandde, adopteerde Josephine twaalf kinderen van over de hele wereld. Dit gezin kreeg de bijnaam “Rainbow Tribe”. Ze overleed toen ze 68 jaar oud was, in Parijs.

Als ik dit artikel voor Black History Month niet zou hebben geschreven, was de kans klein dat ik van deze mensen gehoord had. En dat is best gek, want het zijn stuk voor stuk bijzondere mensen die geschiedkundig best belangrijk zijn geweest. Onze geschiedenislessen kunnen dus nog best een stukje diverser. Ken jij nog bijzondere figuren uit de historie waar niet veel mensen van hebben gehoord? Laat het dan weten, want kennis is macht!

Author image
Ja, ik ben iemand die gelooft dat Pluto een planeet is, lava lampen te hip vind en teveel boeken, te weinig tijd heeft. Ik vind oude spullen tof maar ben ik dan een hipster?