Theekransje

De link tussen Auschwitz, vluchtelingen en Facebook-schreeuwers

Twee weken geleden maakte ik een stedentripje naar Krakau. Ik hoor je denken: dat is niet meteen de eerste bestemming waar je aan denkt voor een stedentrip. Ook ik dacht in eerste instantie aan zuidelijke oorden of hippe hoofdsteden, maar uiteindelijk is de keuze op Krakau gevallen. Deze hippe Poolse stad heeft veel te bieden (mijn lievelingsding: overal homemade lemonade en cheape cocktails) en is zeker een bezoekje waard. Er is één ding waar je in Krakau niet omheen kunt: het oorlogsverleden.

Misschien ken je de stad van de film Schindler’s List, of wellicht omdat je weet dat concentratiekamp Auschwitz in de buurt ligt. Klein stukje oorlogsgeschiedenis van Krakau: Duitsland viel aan het begin van de oorlog Polen binnen. Het goede nieuws voor Krakau: door hun snelle overgave werden zij bijna niet gebombardeerd en bleef de stad vrijwel ongedeerd. Het slechte nieuws kwam uiteraard voor de Joden. Hitler’s beleid groepeerde hen als ongure en onbetrouwbare types die uit de samenleving verwijderd moesten worden omdat zij niet dezelfde levensstandaard verdienden als het ‘eigen volk’. Zij werden verdreven uit hun woningen en samen gebracht in de Joodse Ghetto. Hier werden zij behandeld alsof zij minderwaardig waren, allen over één kam gescheerd simpelweg omdat zij hetzelfde geloof hadden. Man, vrouw, jong, oud, hoogopgeleid of niet: het maakte niet uit. Het was ‘wij’ en ‘zij’ in de samenleving: ‘wij’ het gewone volk en ‘zij’ de joden. Uiteindelijk zijn deze Joden grotendeels naar Auschwitz gebracht.

Auschwitz bestaat nu nog uit twee kampen. Vooral kamp Auschwitz-Birkenau is gebouwd om zo effectief en intensief mogelijk een bevolkingsgroep uit te roeien. Voordat ik de kampen bezocht had ik geen besef van de hoeveelheid planning, testen en uitwerking die in deze kampen zat. Alles is ontwikkeld om zo effectief mogelijk zo veel mogelijk mensen te vermoorden. Het ergste besef is nog wel dat, als je daar staat en het gigantische kamp bekijkt, je weet dat de gevangenen dit zelf gebouwd hebben. Zij bouwden mee aan de vernietiging van hun eigen mensen, uiteraard omdat zij geen andere keuze hadden. Arbeit Macht Frei was immers het motto.

Er valt veel te zeggen over Auschwitz en de oorlog. Tegelijkertijd valt er ook weinig te zeggen. Wat je ook zegt, het zal nooit de horrors kunnen omvatten die daar hebben plaatsgevonden. De reden dat ik toch deze blogpost heb geschreven is dan ook niet om mijn ervaring te delen. Het is omdat ik, daar staande, besefte dat er gevaarlijke parallelen te vinden zijn met de huidige samenleving.

Momenteel vindt de grootste bevolkingsmigratie in jaren plaats. Vluchtelingen uit Syrië riskeren hun leven om naar Europa te komen. Zij laten hun bezittingen, hun huis, hun baan en hun leven achter in de hoop op veiligheid. Zij wagen een reis met een gigantische risico’s. Zij nemen hun kinderen mee omdat het veiliger is op zee, in een te klein bootje met te veel mensen, dan in hun eigen land. Velen verdrinken of komen op een andere manier om het leven. Sommigen halen het. En de reis gaat door.

Ook in Nederland komen steeds meer vluchtelingen aan. Wat hen hier wacht is, gelukkig, veel mensen die hen met open armen ontvangen. Helaas, ook veel mensen die als kip zonder kop vooral heel hard schreeuwen. Over die mensen wil ik het graag hebben. De ‘Eigen Volk Eerst’ mensen. De mensen die de propaganda geloven, die klakkeloos aannemen wat Facebook hen vertelt. Lieve, lieve mensen. Denk alsjeblieft eens aan de Tweede Wereldoorlog. Denk eens aan Himmler, die in Krakau propaganda verspreidde dat de Joden in een Ghetto moesten worden gestopt omdat zij luizen en ziektes hadden. Een leugen om hun daden te verantwoorden, een generalisatie tegen een bevolkingsgroep. Net zoals de generalisatie dat vluchtelingen terroristen zijn, of gelukszoekers. De mensen die dit roepen doen dit zonder enige basis voor hun uitspraken, met als gevolg dat vluchtelingen nu de ‘zij’ zijn en de Nederlandse bevolking de ‘wij’. Alle vluchtelingen worden als één behandeld en in een hokje geplaatst. Klinkt bekend, hm?

Meer dan eens heb ik ‘Eigen Volk Eerst’ voorbij zien komen in reacties op nieuwsberichten. Hoe mensen dat durven zeggen gaat mij echt totaal te boven. Jouw volk is niet beter dan een ander. Jij leeft hier omdat je het gore geluk hebt gehad hier geboren te worden. Daar heb je helemaal niks voor hoeven doen. Jij leeft hier en je krijgt zó veel van de staat, zonder dat je het door hebt. Je hebt veiligheid. Je krijgt een minimumloon, een uitkering, studiefinanciering, zorgtoeslag, huurtoeslag, kinderbijslag, god weet wat nog meer. Echt, je hebt het goed hier. Ook als je het moeilijk hebt. Je hebt namelijk geen oorlog. Je familie wordt niet vermoord, je dorp niet platgebrand.

Natuurlijk zijn er in Nederland ook problemen en zijn er genoeg dingen die opgelost moeten worden. Ik raad je aan: los ze eens op. Steek je energie in vrijwilligerswerk in plaats van Facebook comments. Als je je druk maakt om de ouderen, ga bij ze langs. Vind je het erg dat mensen dakloos zijn? Help ze. Maar denk niet dat zij meer verdienen dan de vluchtelingen. Zij zijn net zo veel mens als jij, ik, oma in het verzorgingstehuis en de dakloze bij het station. Zij verdienen ook een huis, voedsel en vooral veiligheid. Als je de woorden ‘Eigen Volk Eerst’ in je mond durft te nemen zou ik een bezoekje aan Auschwitz aanraden, met in je achterhoofd wat die woorden hebben aangericht. Ik hoop dat je je kapot schaamt.

Veel Nederlanders hebben een geweldige houding tegenover de vluchtelingen situatie. Ze accepteren, ze helpen, ze zetten zich in. Andere Nederlanders zijn vooral bang. Lieve Nederlander, maak je niet druk. Je huis, baan, geld en toekomst zijn veilig. Je leeft namelijk in Nederland. Niemand zal jou iets afpakken, behalve misschien jij zelf. Behalve misschien als jij je angst je medeleven en menselijkheid laat afpakken. Alleen dan zul je iets verliezen. Niet door de vluchtelingen, maar door jezelf.

Author image
Britt – 26 jaar – Ik word blij van thee, muziek, Netlfix, reizen, slapen en sarcasme. Maar vooral van thee. Thee is belangrijk. Ik heb meningen over dingen.